O nas

Dlaczego filologia klasyczna?

Student filologii klasycznej poznając języki klasyczne – grekę i łacinę – zyskuje klucz do literatury i kultury starożytnych Greków i Rzymian, a tym samym szerokie wykształcenie humanistyczne przydatne na wielu ścieżkach rozwoju intelektualnego i zawodowego. Dla niektórych już sama możliwość czytania w oryginale czy to Homera, Platona, Horacego i Cycerona, czy to Nowego Testamentu i pism Ojców Kościoła, czy to łacińskich dzieł mistrzów renesansu jest dostatecznym powodem, żeby rozpocząć studia na filologii klasycznej. Ale to nie wszystko. Kultura antyku jest najważniejszym fundamentem cywilizacji europejskiej, a wykształcenie klasyczne od wieków było podstawą edukacji światłych Europejczyków. Ten tradycyjny model zachowuje sens w nowoczesnym społeczeństwie XXI wieku. Poznawanie świata starożytnego pozwala lepiej zrozumieć świat, który nas otacza, a zdobycie szerokiego wykształcenia humanistycznego, które zapewnia studiowanie filologii klasycznej, jest wsparciem na wielu różnych ścieżkach kariery. Rozumieją to dobrze w krajach anglosaskich: studia klasyczne mają w swoim życiorysie tak różni twórcy nowoczesnego świata, jak J. K. Rowling, autorka powieści o Harrym Potterze, Chris Martin, lider zespołu Coldplay, czy Boris Johnson, były burmistrz Londynu, obecny minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii. O randze naszej dyscypliny w Europie i USA świadczy centralne miejsce kierunków klasycznych w wielu najsłynniejszych uczelniach. Łatwo może się o tym przekonać każdy adept filologii klasycznej, ponieważ nasza dyscyplina jest prawdziwie międzynarodowa i zachęca do zagranicznych peregrynacji. Instytut Filologii Klasycznej UW jest aktywnym uczestnikiem ogólnoświatowego życia naukowego. Stale zabiegamy, by umacniać pozycję czołowego ośrodka starożytniczego w Polsce. W budynku Instytutu Filologii Klasycznej przy ul. Krakowskie Przedmieście 1 znajdują się nowoczesne sale wykładowe i przestronna biblioteka, ale nasi studenci nie giną w tłoku i mogą liczyć na indywidualne podejście wykładowców. Studia w Instytucie Filologii Klasycznej UW na każdym z trzech stopni – licencjackie, magisterskie lub doktoranckie – mogą się stać nie tylko niezapomnianą przygodą intelektualną, ale też otworzyć nowe, niespodziewane ścieżki rozwoju.

 

Dalsze informacje

Kierunek filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie

 Instytut Filologii Klasycznej prowadzi studia w zakresie filologii klasycznej na każdym z trzech stopni – licencjackim (I), magisterskim (II) oraz doktoranckim (III). Studia obejmują filologię starogrecką i łacińską, kulturę antyczną i jej dziedzictwo w kulturze nowożytnej Europy oraz neolatynistykę, Co roku rozszerzamy i wzbogacamy ofertę dydaktyczną o problematykę interdyscyplinarną, oferując zajęcia fakultatywne m.in. z zakresu: epigrafiki, papirologii, patrystyki, literatury i myśli renesansowej, retoryki antycznej, języków nowożytnych jak włoski, nowogrecki czy rumuński. 

Szerokie wykształcenie humanistyczne daje naszym absolwentom duże możliwości na rynku pracy m.in. w redakcjach, wydawnictwach, archiwach, bibliotekach oraz innych instytucjach związanych z kulturą i edukacją. Nabyte dodatkowo na studiach II stopnia umiejętności dydaktyczno-pedagogiczne (zajęcia metodyczne i praktyki w szkołach średnich) pozwalają zdobyć uprawnienia do zawodu nauczyciela języka łacińskiego i kultury antycznej w szkolnictwie ogólnokształcącym.

 

Studia I stopnia

specjalność – filologia klasyczna

Program przewiduje zajęcia z praktycznej nauki obu języków klasycznych – starogreckiego i łacińskiego, literatury i kultury starożytnej Grecji i Rzymu, historii i filozofii starożytnej, podstaw literaturoznawstwa i językoznawstwa, metryki starożytnej, redakcji tekstu, edycji i krytyki tekstu, recepcji kultury antycznej, cyfryzacji humanistyki oraz szeroką gamę zajęć fakultatywnych i ogólnouniwersyteckich.

Uzyskane efekty kształcenia pozwalają absolwentowi na samodzielną interpretację tekstów, a także wykorzystanie wiedzy z zakresu historii starożytnej i kultury antycznej, ogólnej wiedzy z zakresu literaturoznawstwa i językoznawstwa do przyszłej pracy badawczej. Przygotowanie z zakresu edycji i krytyki tekstu oraz wszechstronnej redakcji tekstów współczesnych (redakcja naukowa, edytorstwo) umożliwi podjęcie pracy w redakcjach, archiwach i bibliotekach oraz w innych instytucjach związanych z kulturą i edukacją.

 

Studia II stopnia

specjalność – filologia klasyczna

Studia II stopnia zapewniają wykształcenie w zakresie literaturoznawstwa, językoznawstwa i kulturoznawstwa w zakresie filologii klasycznej ściśle związanej z innymi naukami o starożytności, takimi jak: historia, archeologia, wiedza o sztuce, prawoznawstwo, filozofia. W skład programu wchodzą m.in. metodologia badań literackich, seminaria łacińskie i greckie, recepcja kultury antycznej, filozofia. Ponadto od roku akademickiego 2017/2018 student będzie realizował program w ramach jednej z dwóch proponowanych mu specjalizacji w ramach modułu klasycznego lub neolatynistycznego.

 

specjalizacja klasyczna

W ramach specjalizacji student pogłębia wiedzę oraz rozpoczyna badania własne w zakresie języków klasycznych – greki i łaciny, literatury i kultury greckiej i łacińskiej, oraz ich recepcji w epokach późniejszych. Proponowane są mu m.in. zajęcia z gramatyki historycznej języka greckiego i łacińskiego, stylistyki łacińskiej oraz greckiej, czy językoznawstwa. Moduł obejmuje także zajęcia specjalizacyjne z zakresu edytorstwa i redakcji tekstów – umiejętności nie do przecenienia w pracy badawczej, a zwłaszcza przy publikowaniu jej efektów.

 

specjalizacja neolatynistyczna

Specjalizacja neolatynistyczna proponowana w ramach studiów II stopnia łączy w sobie elementy filologii klasycznej, historii kultury, komparatystyki i filozofii. Specjalizacja ta jest zgodna z profilem badawczym Instytutu i ma unikalny charakter w warunkach polskich. W Instytucie Filologii Klasycznej pracuje grupa badaczy, specjalistów w zakresie literatury nowołacińskiej. Od wielu lat w jednostce powstaje wiele prac licencjackich i magisterskich, a także prace doktorskie poświęcone tej tematyce. W 2007 r. IFK uruchomił wraz z Wydawnictwami UW serię naukowych przekładów i opracowań pt. „Biblioteka Renesansowa” przygotowywaną przez pracowników, doktorantów i studentów. W ramach modułu neolatynistycznego proponowane są studentowi zajęcia z historii literatury nowołacińskiej, kultury renesansu i baroku, seminaria i translatoria nowołacińskie.

Po ukończeniu studiów II stopnia istnieje możliwość ubiegania się o przyjęcie na studia doktoranckie (studia III stopnia) w zakresie językoznawstwa, literaturoznawstwa lub kulturoznawstwa na Wydziale Polonistyki UW. Instytut Filologii Klasycznej przedstawia uczestnikom tych studiów doktoranckich własną ofertę, w której skład wchodzą seminarium doktoranckie, zajęcia z medotologii badań literaturoznawczych oraz zajęcia dodatkowe.

Instytut Filologii Klasycznej regularnie organizuje konferencje naukowe poświęcone literaturze i kulturze starożytnej oraz ich recepcji w czasach nowożytnych.

 

Z dziejów filologii klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim

Barbara Brzuska

Filologia klasyczna stała się przedmiotem studiów na Wydziale Nauk i Sztuk Pięknych Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego w momencie jego powstania, czyli w 1816 r. Wykładali ją w ciągu 15 lat Jan Krzysztof Stoephasius, August Jacob, August Zinserling, Sebastiano Ciampi i Franciszek Antoni Woelcke, profesorowie angażowani w większości za granicą, w Warszawie bowiem nie było wówczas odpowiedniej kadry. Absolwentem Królewskiego UW był m.in. autor znanego słownika łacińsko-polskiego, Łukasz Koncewicz.

Jedną z represji po upadku powstania listopadowego było zamknięcie uczelni, która odrodziła się dopiero w 1862 r. w postaci Szkoły Głównej Warszawskiej. Na jej Wydziale Filologiczno-Historycznym filologię klasyczną wykładali w ciągu siedmiu lat Augustyn Szmurło, Julian Skupiewski (obaj niezbyt długo), Jan Szczepan Wolfram, Antoni Mierzyński i Zygmunt Węclewski. Ten ostatni, uważany za najlepszego wówczas filologa w całej Polsce, we wszystkich trzech zaborach, jest najbardziej znany jako autor słownika grecko-polskiego. Musiał opuścić uczelnię warszawską kiedy ta, wskutek posunięć represyjnych władz rosyjskich po powstaniu styczniowym, została w 1869 r. przekształcona w Cesarski Uniwersytet Warszawski z rosyjskim językiem wykładowym.

Płynność rosyjskiej kadry profesorskiej do czasu powołania w 1915 r. polskiego Uniwersytetu Warszawskiego była znaczna, filologów klasycznych naliczyć można w tym okresie blisko dwudziestu. Niektórzy z owych profesorów-filologów byli rektorami uniwersytetu w Warszawie, np. Mikołaj Błagowieszczeński w latach 1873 – 1883 i Grigorij Zenger w latach 1897 – 1899. Cenionym uczonym, powołanym z Warszawy do Moskwy, był Iwan Cwietajew.

W okresie międzywojennym filologię klasyczną wykładali w Warszawie znakomici profesorowie. Znamienne jest, że aż trzej z nich pochodzili z Krakowa – Warszawa swoją kadrę musiała dopiero wykształcić.

W 1918 r. na katedrę latynistyki powołany został właśnie z Krakowa Gustaw Przychocki, któremu UW zawdzięcza m.in. zorganizowanie systematycznego toku studiów filologicznych i trzech klasycznych katedr. To on sprowadził na Uniwersytet Warszawski T. Zielińskiego i A. Krokiewicza. Profesor Przychocki w roku 1922 został też dziekanem Wydziału Filozoficznego, a w roku 1928 pełnił funkcję rektora UW. W 1935 r. powrócił na Uniwersytet Jagielloński.

W roku 1920 na katedrę grecystyki przybył z Petersburga do Warszawy światowej sławy uczony, Tadeusz Zieliński, który objął katedrę literatury greckiej. Wykładał do 1935 roku, kiedy przeszedł na emeryturę. W Instytucie Filologii Klasycznej UW jego imieniem została nazwana w 2013 r. sala wykładowa nr 103.

W 1921 r. uzyskała dyplom w Warszawie Maria Maykowska, która studia rozpoczęła w Krakowie; od roku następnego począwszy, przez lat 45, z przerwami na dalsze studia za granicą, pracowała na UW. Była grecystką, świetnym nauczycielem akademickim.

Od 1923 r. gramatykę języków klasycznych i historię filozofii starożytnej, która stała się jego specjalnością, wykładał, przybyły z Krakowa, Adam Krokiewicz; pracował na UW do 1960 r. W IFK upamiętnia go sala nr 118.

W 1925 r. do grona wymienionych filologów dołączył ich uczeń, Aleksander Turyn, najpierw jako asystent; w 1935 r. objął po emerytowanym profesorze Zielińskim katedrę grecystyki.

W roku 1937 z Krakowa do Warszawy przybył Kazimierz Kumaniecki, który pracował na naszej uczelni niemal 40 lat; człowiek ogromnej wiedzy i autorytetu naukowego, uczony obejmujący swymi badaniami bardzo rozległe pola filologicznej wiedzy, uznany w świecie znawca twórczości i życia Cycerona, członek międzynarodowych towarzystw naukowych i doktor honoris causa zagranicznych uniwersytetów. W okresie wojny żołnierz podziemia, pracujący ze znakomitymi efektami w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. W trudnych dla niego politycznie latach czterdziestych XX wieku pełnił funkcję prorektora UW. Jego imieniem została nazwana sala nr 6 w IFK.

Po drugiej wojnie światowej, w styczniu 1946 r., rozpoczęła pracę na Uniwersytecie Lidia Winniczuk, absolwentka warszawskiej uczelni z lat międzywojennych, która przyczyniła się wydatnie do organizacji katedry filologii klasycznej po wojnie. Była wybitnym dydaktykiem i osobą bardzo zasłużoną dla popularyzacji wiedzy o antyku. Pracowała na UW niespełna 30 lat.

Uczniami profesorów K. Kumanieckiego i A. Krokiewicza byli profesorowie Maria Cytowska, Oktawiusz Jurewicz, Maria Pąkcińska i Hanna Szelest.

Maria Cytowska, znakomita neolatynistka, zasłynęła wieloma pracami z tego dziedziny, a na szczególne wyróżnienie zasługuje jej udział w wydaniu sejmowym Dzieł wszystkich Jana Kochanowskiego(przygotowała ceniony komentarz do edycji Pieśni, awraz z J. Axerem komentarz do Trenów)oraz członkostwo w międzynarodowych zespołach zajmujących się spuścizną Erazma z Rotterdamu, co zaowocowało przygotowaniem przez nią krytycznego wydania niektórych dzieł znakomitego humanisty.

Maria Pąkcińska zajmowała się, wzorem swego mistrza, prof. Krokiewicza, filozofią grecką, z literatury zaś wybrała jako przedmiot badań naukowych romans grecki.

Hanna Szelest była latynistką, znawczynią literatury rzymskiej epoki poklasycznej. Zajmowała się wersyfikacją grecką i łacińską, przekładała też utwory rzymskich autorów. Wraz z Marią Cytowską i Ludwiką Rychlewską przygotowała cztery z pięciu tomów znanej Historii literatury rzymskiej.

Filologowie pracujący w Instytucie Filologii Klasycznej obecnie to w części uczniowie profesorów obu nauczających po wojnie pokoleń, młodsi natomiast są uczniami uczniów K. Kumanieckiego i A. Krokiewicza.


  • Dlaczego IFK?

    Student filologii klasycznej poznając języki klasyczne – grekę i łacinę – zyskuje klucz do literatury i kultury starożytnych Greków i Rzymian, a tym samym szerokie wykształcenie humanistyczne przydatne na wielu ścieżkach rozwoju intelektualnego i zawodowego.

    Więcej
  • Biblioteka Renesansowa

    dwujęzyczna seria wydawnicza IFK UW, obejmująca wydania oraz komentowane przekłady łacińskiej literatury włoskiego renesansu takich autorów, jak Francesco Petrarka, Giovanni Boccaccio, Leonardo Bruni, Marsilio Ficino, Poggio Bracciolini, Angelo Poliziano, Eneas Silvius Piccolomini, Giannozzo Manetti i in.

    Więcej
  • Laboratorium Filologii Klasycznej

    cykl wykładów o charakterze popularnonaukowym adresowanych do uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Spotkania odbywają się w każdy ostatni roboczy piątek miesiąca o godz. 17 w IFK UW.

    Więcej
  • Konkurs Kultury Klasycznej

    Konkurs skierowany jest do gimnazjalistów z terenu województwa mazowieckiego. Organizatorzy pragną zainteresować młodzież antykiem i średniowieczem, a także nowożytną i współczesną recepcją wypracowanego wówczas kanonu kultury klasycznej.

    Więcej
  • Kursy języków klasycznych

    Warszawski Oddział Polskiego Towarzystwa Filologicznego zaprasza wszystkich miłośników kultury starożytnej do udziału w bezpłatnych kursach nauki greki starożytnej i łaciny. Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku Instytutu Filologii Klasycznej przy ul. Krakowskie Przedmieście 1.

    Więcej